Δερματοσκόπηση Σπίλων

Οι σπίλοι, κοινώς γνωστοί ως ελιές ή κρεατοελιές, είναι συνήθως καλοήθεις δερματικές βλάβες που οφείλονται στον τοπικό πολλαπλασιασμό των μελανινοκυττάρων, δηλαδή των κυττάρων που παράγουν τη μελανίνη και βρίσκονται φυσιολογικά στο δέρμα. Μπορούν να διαφέρουν ως προς το χρώμα, το σχήμα, το μέγεθος και την υφή και να εμφανίζονται σε οποιοδήποτε σημείο του σώματος ή του προσώπου.

Κάποιοι σπίλοι υπάρχουν από τη γέννηση (συγγενείς σπίλοι), ενώ άλλοι εμφανίζονται κατά τις πρώτες δεκαετίες της ζωής (επίκτητοι σπίλοι). Ο αριθμός και το είδος των σπίλων που εμφανίζει κάθε άτομο εξαρτάται κυρίως από γενετικούς και κληρονομικούς παράγοντες, ενώ η έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία μπορεί να επηρεάσει την εμφάνιση και την εξέλιξή τους. Για τον λόγο αυτό, οι σπίλοι παρατηρούνται συχνότερα σε περιοχές του σώματος που εκτίθενται στον ήλιο.

Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν τουλάχιστον έναν σπίλο, ενώ ο μέσος αριθμός κυμαίνεται μεταξύ 10 και 40 σπίλων στο σώμα. Στη μεγάλη πλειονότητά τους, οι σπίλοι παραμένουν καλοήθεις σε όλη τη διάρκεια της ζωής. Ωστόσο, οποιαδήποτε αλλαγή σε έναν προϋπάρχοντα σπίλο ή η εμφάνιση νέας βλάβης, ιδιαίτερα στην ενήλικη ζωή, θα πρέπει να αξιολογείται από δερματολόγο.

Η δερματοσκόπηση είναι μια ανώδυνη, ασφαλής και μη επεμβατική διαγνωστική μέθοδος που χρησιμοποιείται για την εξέταση του δέρματος και των εξαρτημάτων του. Πραγματοποιείται με τη βοήθεια ενός ειδικού οπτικού εργαλείου, του δερματοσκοπίου, το οποίο διαθέτει ισχυρό φωτισμό και μεγέθυνση και επιτρέπει στον δερματολόγο να παρατηρήσει μορφολογικά χαρακτηριστικά των δερματικών βλαβών που δεν είναι ορατά με γυμνό μάτι και βρίσκονται κάτω από την επιφανειακή στιβάδα του δέρματος.

Η δερματοσκόπηση εφαρμόζεται στο πλαίσιο της ολοσωματικής εξέτασης του δέρματος και στοχεύει στον λεπτομερή έλεγχο των σπίλων (ελιών), καθώς και άλλων μελαγχρωματικών και μη βλαβών. Με τη μέθοδο αυτή, ο ειδικός δερματολόγος μπορεί να διακρίνει καλοήθεις από κακοήθεις αλλοιώσεις, να αναγνωρίσει έγκαιρα ύποπτες βλάβες του δέρματος και να θέσει την ένδειξη για περαιτέρω διερεύνηση, όπως χειρουργική αφαίρεση ή βιοψία, όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο.

Η σημασία της δερματοσκόπησης είναι ιδιαίτερα μεγάλη στην πρώιμη διάγνωση του κακοήθους μελανώματος, καθώς και άλλων μορφών καρκίνου του δέρματος, όταν αυτά είναι ακόμη πλήρως θεραπεύσιμα. Παράλληλα, η δερματοσκόπηση βρίσκει εφαρμογή και στη διάγνωση φλεγμονωδών δερματοπαθειών, παθήσεων των νυχιών και της τριχοφυΐας.

Η δερματοσκόπηση έχει ως βασικό στόχο:

✔️ Τον πλήρη και συστηματικό έλεγχο όλου του δέρματος

✔️ Την αξιολόγηση σπίλων (ελιών) και άλλων δερματικών βλαβών

✔️ Την έγκαιρη αναγνώριση ύποπτων ή προκαρκινικών αλλοιώσεων

Η δερματοσκόπηση αποτελεί σήμερα το πιο αξιόπιστο, μη επεμβατικό εργαλείο για την αξιολόγηση δερματικών βλαβών. Παίζει καθοριστικό ρόλο:

• Στην έγκαιρη διάγνωση του κακοήθους μελανώματος, όταν είναι ακόμη πλήρως ιάσιμο
• Στη διάκριση καλοήθων από κακοήθεις βλάβες
• Στην αξιολόγηση άλλων μορφών καρκίνου του δέρματος, όπως το βασικοκυτταρικό και το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα
• Στην παρακολούθηση σπίλων που μεταβάλλονται με την πάροδο του χρόνου
• Στη διάγνωση φλεγμονωδών δερματοπαθειών, αυτοάνοσων νοσημάτων, παρασιτώσεων
• Στη μελέτη παθήσεων των νυχιών και της τριχοφυΐας (μέσω τριχοσκόπησης)

Ο καρκίνος του δέρματος, και ειδικά το μελάνωμα, θεραπεύεται σε πολύ μεγάλο ποσοστό όταν διαγνωσθεί έγκαιρα.

Η προληπτική δερματοσκόπηση συνιστάται να πραγματοποιείται μία φορά τον χρόνο, στο πλαίσιο των τακτικών προληπτικών ιατρικών εξετάσεων.

Σε περιπτώσεις αυξημένου κινδύνου, όπως:

📌 Οικογενειακό ή ατομικό ιστορικό καρκίνου του δέρματος

📌 Πολλοί ή άτυποι σπίλοι

📌 Ανοιχτόχρωμος φωτότυπος

📌 Ιστορικό έντονης ή επαναλαμβανόμενης έκθεσης στον ήλιο

ο δερματολόγος θα δώσει εξατομικευμένες οδηγίες για συχνότερο έλεγχο.

Η δερματοσκόπηση μπορεί να πραγματοποιηθεί καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Εάν έχει προηγηθεί έντονη έκθεση στον ήλιο, συνιστάται να μεσολαβήσουν τουλάχιστον 4 εβδομάδες από την τελευταία έκθεση, εκτός εάν παρατηρηθούν ύποπτες αλλαγές που απαιτούν άμεσο έλεγχο.

Η φθινοπωρινή, χειμερινή και πρώιμη ανοιξιάτικη περίοδος θεωρούνται ιδανικές για τον προγραμματισμένο έλεγχο σπίλων.

Η εξέταση πραγματοποιείται στο ιατρείο του δερματολόγου. Απαιτείται έλεγχος ολόκληρου του σώματος μετά την πλήρη αφαίρεση του ρουχισμού, ο οποίος μπορεί να γίνει και τμηματικά, ώστε ο εξεταζόμενος να αισθάνεται άνετα. Ο έλεγχος περιλαμβάνει:

• Πρόσωπο και σώμα
• Πτυχές του δέρματος
• Τριχωτό της κεφαλής
• Νύχια χεριών και ποδιών
• Γεννητική περιοχή

Πριν την εξέταση συνιστάται:

• Προσέλευση χωρίς μακιγιάζ
• Άβαφα νύχια χεριών και ποδιών
• Αφαίρεση κοσμημάτων και βοηθημάτων ακοής

❗ Αν παρατηρήσετε αλλαγές σε υπάρχοντα σπίλο

❗ Αν εμφανιστεί νέα βλάβη, ειδικά μετά τα 40 έτη

❗ Αν ένας σπίλος αιμορραγεί, εκκρίνει υγρό ή προκαλεί κνησμό

❗ Αν χάνει τις τρίχες που είχε ή αλλάζει μορφή

❗ Αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του δέρματος

Ο τακτικός αυτοέλεγχος και η προληπτική δερματοσκόπηση αποτελούν τον πιο αποτελεσματικό τρόπο έγκαιρης διάγνωσης και προστασίας της υγείας του δέρματος.

🔎 Για τον αυτοέλεγχο των σπίλων εφαρμόζεται ο οδηγός A-B-C-D-E:

• A (Asymmetry – Ασυμμετρία): τα δύο μισά του σπίλου δεν είναι ίδια
• B (Border – Όρια): ακανόνιστα, οδοντωτά ή «δαντελωτά» όρια
• C (Color – Χρώμα): ανομοιογενές χρώμα ή πολλαπλές αποχρώσεις
• D (Diameter – Διάμετρος): διάμετρος μεγαλύτερη από 5–6 χιλιοστά
• E (Evolution – Εξέλιξη): αλλαγή στα παραπάνω χαρακτηριστικά σε σύντομο χρονικό διάστημα

Η εξέλιξη (E) θεωρείται το πιο σημαντικό προειδοποιητικό σημείο.